Veri kaynakları
Editörden çıkmadan açık veri kaynaklarına bağlan, parametreyi ayarla, tabloya aktar.
Son doğrulama: 2026-10-30 · 3 gün önce
Veriyi elle yapıştırmak yerine kaynağından çekebilirsin. Editörün sol rayındaki
Kaynaktan veri bölümü açık veri kaynaklarına bağlanır: parametreyi ayarlar,
sonucu önizler, tek tıkla tabloya aktarırsın. Kaynak adı ve lisansı çıktının
kaynak satırına otomatik işlenir.
Bu bölümdeki sayfalar grafik editörü üzerinden anlatılıyor. Aynı
kaynaklar harita editöründe de aynı yerden açılır ve adımlar aynı. Haritada
fark önizlemede başlar: satırların neyi anlattığını sen beyan edersin,
tavanlar ve künye alanı da başkadır. Haritaya özgü olan her şey:
haritada kaynaktan veri.
Kaynaklar sol listede iki başlık altında toplanır: Kurum ve kuruluşlar
(veriyi yayımlayan kurumun kendi servisi) ve Açık veri portalları (çok
sahipli katalog; katalogdan bir dosya seçersin). Listenin üstündeki Kaynak
ara… kutusu kaynağın adında ve kısa tarifinde arar.
Bu bölümdeki sayfalar tek tek kaynakları anlatır.
Pencerede arama nasıl çalışır
Pencerenin kendi listesini süzen kutuları — Kaynak ara…, boyut panelindeki
Kategori ara…, Dünya Bankası formundaki Ülke ara… — ve TÜİK, TCMB EVDS
ile Dünya Bankası'nın katalog araması aynı kuralla çalışır:
- Büyük/küçük harf ve Türkçe harfler fark etmez.
istanbulİstanbul'u,
turkiyeTürkiye'yi,issizlikİşsizlik'i,KADINKadın'ı bulur.
Aksanlar da yok sayılır:coteCôte d'Ivoire'ı bulur. - Başka dillerin özel harfleri düz yazımlarıyla eşleşir — ł → l, ø → o,
ß → ss, æ → ae, đ → d. Eurostat'ın bölge adlarındakobenhavnByen
København'ı,sjaellandSjælland'ı,giessenGießen'i,malopolskie
Małopolskie'yi bulur. - ä, ö, ü, å ve ø için iki harfli yazım da çalışır — ae, oe, ue, aa, oe:
koelnKöln'ü,muenchenMünchen'i,duesseldorfDüsseldorf'u,
koebenhavnByen København'ı bulur; tek harfli yazım (koln,kobenhavn)
da çalışmaya devam eder. Türkçe ö ve ü için de geçerlidir:tuerkiye
Türkiye'yi bulur. Bir adı tek yazımla yaz — iki yazımı karıştıran arama bulmaz. - Kodla da aranır — listede kodu görünen kutularda (Kategori ara, Ülke ara)
ve Dünya Bankası'nın gösterge kimliğinde:IRL,irl,tr10. Kodun başı ya
da herhangi bir parçası yeter. - Ülke adları iki dilde — Dünya Bankası'nın ülke listesinde ve Eurostat'ın
coğrafya boyutunda ülkeler Türkçe adla görünür, kaynağın kendi adı yanında
soluk yazar ("Almanya · Germany"). İkisiyle de aranır:almanyavegermany
aynı satırı,yunanistanEurostat'ın EL kodlu Yunanistan'ını bulur. Getirdiğin
tabloya kaynağın adı yazılır ("Germany"), kaynağa giden kod da değişmez. Adı
tartışmalı bölgelerde (Kıbrıs, Kosova, Filistin, Tayvan, Batı Sahra…) yalnız
kaynağın adı görünür ve aranır. Eurostat'ın toplulukları da Türkçe adla
görünür:avrupa birliğiEU27_2020'yi,avro bölgesiEA20'yi bulur. - Yazdığın, adın herhangi bir yerinde geçebilir — kelimenin başı olması
gerekmez. Kısa bir sorgu bu yüzden beklemediğin kayıtları da getirebilir
(tr, "countries" sözcüğünün içinde de geçer); bir iki harf daha yazınca daralır. - Süzülen listelerde sıra değişmez, yalnız eşleşmeyenler gizlenir. Katalog
aramasında adında (başlığında) geçenler önce, yalnız açıklamasında geçenler
sonra listelenir.
⚠ Açık veri portallarında (CKAN) ve FRED'de katalog araması o kaynağın kendi
sunucusunda yapılır — orada bu kural değil, portalın kendi arama kuralı
geçerlidir. Sonuç gelmezse terimi portalın dilinde dene.
Uzun adlar kısaltılır
Kaynağın verdiği bir ad pencerenin taşıyabileceğinden uzunsa sonu … ile
kısaltılır: arama sonucunda veri setinin başlığı ve dosyanın adı (300 karakter),
getirilen tabloda sütun adı (200) ve birim (60), kaynak satırında veri setinin
adı (300 — sondaki kaynak adı, ör. "— Eurostat", korunur). Tek bir uzun ad
aramanın ya da veri çekmenin tamamını durdurmaz; öteki sonuçlar ve sütunlar
olduğu gibi gelir. Başlığı boş gelen veri seti listede "(başlıksız veri seti)"
diye görünür.
- Grafiğe aktarınca sütun adı grafiğin
sütun adı sınırına (120 karakter) göre
kısalır; daha kısa adlar aynen kalır. - İki sütunun adı kısalınca aynı olacaksa ikincisinin sonuna (2), (3)… eklenir —
sütunlar birbirine karışmaz. - Birkaç satıra yazılmış sütun adı (Excel'de hücre içinde satır sonuyla yazılan
başlık) tek satıra iner: satır sonları ve fazla boşluklar tek boşluk olur. Veri
panelindeki seri adı kutusu, lejant ve önizleme aynı adı gösterir. Tek satırlık
adlara dokunulmaz. - Kısalmayan adlara dokunulmaz. Kaynağa giden kodlar ve kimlikler ve künyedeki
lisans metni hiçbir zaman kısaltılmaz. Lisans metni (adresiyle birlikte) 300
karakteri aşan bir veri seti bu yüzden getirilemez — pencere nedenini söyler;
veriyi veri setinin sayfasından indirip dosya olarak yükleyebilir, lisansı
künyeye kendin yazabilirsin. Bugün ölçülen en uzun lisans 184 karakter. - Kaynağın bir kategori etiketi boş gelirse (Eurostat, TÜİK) sütun ve seçenek
o kategorinin koduyla adlandırılır — FRED ve Bank of Canada'da boş
seri adı da seri koduna düşer. Veri yine gelir.
Uzun hücreler
Getirilen tablodaki bir metin hücresi 1.000 karakteri aşıyorsa o da sonuna
… konarak 1.000 karaktere kısaltılır; veri yine gelir. Kısaltma veriyi
değiştirdiği için önizlemenin altındaki uyarı hangi sütunda kaç hücrenin
kısaltıldığını yazar — ör. "“Açıklama” sütununda 3 hücre 1.000 karakteri
aştığı için kısaltıldı (sonlarına “…” kondu). Kaynaktaki tam metin
değişmedi." Uyarı içe aktarmayı engellemez; aktarılan, kısaltılmış hâldir.
Sayı hücreleri kısaltılmaz.
- Kategori sütununda (grafikte kategori, haritada bölge ya da dönem olan sütun)
aynı ad birden çok satırdaysa her satırda aynı kısaltmayı alır. - Kategori sütununda iki farklı ad kısalınca aynı olacaksa (ilk 999 karakteri
ortaksa) ikincisinin sonuna (2), (3)… eklenir — önizleme, grafik ve harita iki
ayrı ad görür. Uyarı bunu da söyler: "Kısalınca başka bir adla aynı olacak 1
hücrenin sonuna (2), (3)… eklendi — adlar birbirine karışmaz." Öteki
sütunlardaki uzun metinlere ek konmaz.
Böyle hücreler çoğunlukla grafiğe girmeyen sütunlardadır: açık veri
portallarında bir alanın sınırını metin olarak taşıyan geometry sütunu ya da uzun
açıklama sütunları. Eskiden tek bir uzun hücre veri çekmenin tamamını
durduruyordu.
Grafikte uzun kategori adı
Grafikte bir kategori adı en çok 300 karakter olabilir
(sınırlar). Kategori sütunundaki daha uzun
bir ad grafiğe aktarılırken sonuna … konarak 300 karaktere kısaltılır; veri
yine gelir. Önizlemenin altındaki uyarı kaç adın kısaltılacağını yazar — ör.
"Grafikte kategori adı en çok 300 karakter olabilir: “Ad” sütunundaki 2 ad içe
aktarılırken kısaltılır (sonlarına “…” konur)." Hücre veri çekilirken de
kısaldıysa (1.000 karakteri aşmışsa) iki cümle aynı kutuda görünür. Uyarı içe
aktarmayı engellemez ve içe aktardıktan sonra da durur.
- Aynı ad birden çok satırdaysa her satırda aynı kısaltmayı alır — kategori aynı
kalır. - İki farklı ad kısalınca aynı olacaksa ikincisinin sonuna (2), (3)… eklenir —
kategoriler birbirine karışmaz. Gizleme, vurgu ve notlar kategoriyi adıyla
tuttuğu için bu önemlidir. - Haritada bu sınır yok: harita adı olduğu gibi alır.