Coğrafya seçme

Sol raydaki Coğrafya paneli haritanın hangi şekilleri çizeceğini belirler.
Üç menüsü vardır: Bölge, Düzey ve Kapsam.

Bölge — hangi haritayı çiziyorsun

Bölge menüsünde en üstte dünya haritası durur, altında tek tek ülkeler
Türkçe alfabetik sırayla listelenir. Dünya haritasını seçersen ülkeleri, bir
ülkeyi seçersen o ülkenin içindeki birimleri boyarsın.

Listedeki sıra dosyaların kayıt sırasından bağımsızdır; hangi ülkeyi eklersek
ekleyelim menüde alfabetik yerine oturur. Aradığın ülkeyi menüde bulamıyorsan
o coğrafya henüz eklenmemiştir.

Düzey — ülkenin ne kadar içine ineceğin

Bir ülkede birden çok düzey varsa altta ikinci bir menü belirir:
Düzey. Türkiye'de "İller", "İlçeler" ve "Su havzaları", ABD'de "Eyaletler" ve
"County'ler" gibi. Düzeylerin adları o ülkenin kendi idari terimleriyle
yazılır, çeviri zorlanmaz — Fransa'da "Bölgeler (région)" ve
"İller (département)" görürsün.

Ülkelerin çoğunda tek düzey vardır ve bu menü hiç çizilmez. Bölgeyi
seçersin, düzey kendiliğinden gelir. Menünün görünmemesi bir eksiklik
değildir; o ülke için tek bir birim listesi bulunuyor demektir.

Su havzaları — idari olmayan bir düzey

Türkiye'nin Düzey menüsünde illerin ve ilçelerin yanında Su havzaları da
bulunur: ülkenin 25 nehir havzası (Meriç-Ergene'den Van Gölü'ne). Havzalar idari
birim değildir; sınırları su ayrım çizgilerinden geçer ve illeri keser — Sakarya
ya da Fırat-Dicle havzası onlarca ile yayılır. Havza bazında yayımlanan bir veriyi
(su potansiyeli, yağış, baraj doluluğu) il haritasına boyamak bu yüzden yanlış
sonuç verir; doğru zemin bu düzeydir.

Veri tablonda havzayı adıyla ("Sakarya Havzası", "Fırat - Dicle Havzası",
"Burdur Göller Havzası") ya da resmî havza numarasıyla (01–25, TR01–TR25)
yazabilirsin; TÜİK, DSİ ve SYGM tablolarındaki yazımlar olduğu gibi eşleşir.
İngilizce adlar da tanınır: "Meriç-Ergene Basin", "Sakarya River Basin",
"North Aegean Basin", "Konya Closed Basin", "Euphrates-Tigris Basin",
"Lake Van Basin" gibi. Editördeki ipucu havzanın Türkçe adını gösterir;
yayınladığın ya da gömdüğün haritanın ipucunda ise tablona yazdığın ad görünür.

Bu düzeyde Üst birime göre kapsam seçeneği çıkmaz — havzaların bir üst birimi
yoktur. Seçili bölgeler ile yalnız istediğin havzaları çizebilirsin.

Havza sınırları, uydu yükseklik modelinden türetilmiş küresel bir veri setinden
(HydroBASINS) üretilmiştir. Resmî havza haritasıyla alan olarak %98 örtüşür, ama
birebir aynı değildir: sınır çizgisi yer yer birkaç kilometre kayabilir.
Tematik harita için uygundur; parsel ya da proje ölçeğinde sınır belirlemek için
kullanılmaz. Kıyı ve ülke sınırı il haritasıyla aynıdır.

Alt bölümü bulunan ülkelerde, ülkenin yalnız dış sınırı bir düzey seçeneği
olarak sunulmaz: koroplet haritanın işi bölgeleri birbirinden ayırmaktır ve
tek parçalı bir ülke ölçeğin tamamını tek renge indirger. Alt bölümü hiç
bulunmayan çok küçük ülkelerde ise zaten tek seçenek ülkenin kendisidir.

Kapsam — haritanın yalnız bir parçası

Bölge ve düzey "hangi birim listesi" sorusunu yanıtlar; Kapsam ise o listenin
hangi kısmının çizileceğini belirler. Varsayılan Tümü'dür ve haritan bugüne
kadar olduğu gibi çizilir.

Üst birime göre

Bir ülkenin alt düzeyini seçtiğinde bu seçenek belirir. Almanya'nın ilçe
düzeyinde Üst birime göre seçip listeden Sachsen-Anhalt'ı işaretlersen harita
yalnız o eyaletin 14 ilçesini çizer; kadraj da eyalete oturur, ülkenin geri
kalanı görüntüde hiç bulunmaz.

Bu, hikâyedeki odak (vurgu) ayarından farklıdır: odak diğer bölgeleri soluk
gösterip kamerayı yaklaştırır, kapsam ise onları haritadan tümüyle çıkarır.
Tek başına bir görsel, gömülü harita ya da video üretiyorsan istediğin
kapsamdır. Bir hikâye adımında aynı işi yapan hazırlık odak seçicisindeki
Üst birime göre ekle menüsüdür: bir eyaleti seçtiğinde onun bütün
ilçelerini tek hamlede vurguya ekler, hepsi zaten seçiliyse çıkarır. O menü
haritanın kendi kapsamını değiştirmez.

Menüde yalnız gerçekten alt birimi bulunan üst birimler listelenir; seçtiğin her
seçenek çizilebilir bir harita üretir.

Seçili bölgeler

Her düzeyde çalışır: aradığın bölgeleri adıyla bulur, tıklayarak seçersin.
Seçtiklerin üstte etiket olarak durur, tıklayınca çıkar; Temizle hepsini
birden bırakır. Sayaç kaç bölge seçtiğini ve tavanı yazar — en çok 500
bölge seçebilirsin, tavana ulaşınca seçili olmayan bölgeler tıklanamaz olur.
Çok birimli bir coğrafyada liste bir seferde 300 bölge gösterir ve gerisini
"… {n} bölge daha — aramayı daraltın." diye özetler; arama kutusu bu yüzden
uzun listelerde tek yoldur.

Dünya haritasında ayrıca hazır bölgeler vardır — Avrupa, Avrupa Birliği (27),
Baltık ülkeleri, Nordik ülkeler, Balkanlar, Vişegrad Dörtlüsü, Orta Doğu, Türk
dünyası, Kuzey Afrika.

Hazır listeler seçimini yalnız başlatır: Avrupa'yı seçip Türkiye kutusunu
işaretleyebilir, sonra listeden tek tek ülke ekleyip çıkarabilirsin. Kaydedilen
şey listenin adı değil, senin son seçimindir — ileride hazır listeyi
güncellersek yayınladığın harita değişmez.

Arama Türkçe adlarla da çalışır: dünya haritasında ülkelerin görünen adı
İngilizcedir ("Germany"), ama "Almanya" yazarak bulabilirsin.

Kapsam dışında kalan veri

Kapsam verini silmez. Kapsamın dışında kalan satırlar veri panelinde ayrı bir
satırda raporlanır:

Kapsam dışı (3): Leipzig, Dresden, Chemnitz

Bu bir hata değildir; "veri doğru ama bu harita onları göstermiyor" demektir.
Kapsamı genişletebilir ya da satırları olduğu yerde bırakabilirsin — kapsamı
Tümü'ne aldığında hepsi yeniden çizilir. Aynı satır bir kaynaktan veri
çekerken de önizleme raporunda görünür; oradaki karşılığı
kaynaktan veri sayfasında.

Kapsam yalnız çizimi süzmekle kalmaz, renk sınıflarını da kapsamdaki
değerlerden kurar: aynı bölge tüm ülke içinde başka, tek başına başka bir renk
alabilir. Ayrıntısı renk, lejant ve animasyon
sayfasında.

Düzey ya da bölge değişince kapsam sıfırlanır

Kapsam seçtiğin coğrafyaya bağlıdır: Almanya'da "15" Sachsen-Anhalt'tır, başka
bir ülkede bambaşka bir bölgedir. Bu yüzden bölgeyi ya da düzeyi değiştirdiğinde
kapsam Tümü'ne döner ve yeniden seçmen gerekir.

Küçük ülke gruplarında kıyı çizgisi

Dünya haritasının sınırları kaba ölçekli çizilmiştir; kıta ölçeğinde doğru
görünür, ama yalnız üç küçük ülke tuvali doldurduğunda kıyılar köşeli kalabilir.
Avrupa gibi geniş kapsamlarda bu fark görünmez. Panel bunu seçim listesinin
altında da söyler.

Kapsam çıktılara da gider

Kapsam bir önizleme ayarı değil, haritanın kayıtlı bir parçasıdır: indirdiğin
görsel, PDF, her dönemi ayrı dosya olarak veren ZIP, video ve sayfana
gömdüğün embed — hepsi yalnız kapsamdaki bölgeleri çizer, kadraj da onlara
oturur. Ayrıca kapatman gereken bir şey yoktur. Dışa aktarmanın tamamı
paylaşma ve dışa aktarma sayfasında.

Kaynak atfı kaldırılamaz

Bazı coğrafyaların sınır verisi, kullanım koşulu atıf isteyen kurumlardan
gelir. Böyle bir coğrafya seçtiğinde panel bunu sana söyler:

Lisans atfı: {kaynak} — çıktıya otomatik eklenir, kaldırılamaz.

Atıf haritanın sağ alt köşesine soluk bir satır olarak çizilir. Kapatan bir
ayar yoktur ve olmaması bilinçlidir: o satır senin yazdığın bir metin değil,
veriyi kullanma iznimizin koşuludur. Aynı satırın sonunda duran "Made with
Tuvelia" ise ayrıdır ve künye ayarlarından kapatılabilir;
kapatınca atıf yerinde kalır.

Haritanın gittiği her yerde onunla birliktedir: SVG, PNG, JPEG, PDF, her dönemi
ayrı dosya olarak indiren ZIP, video ve embed — sayfana etkileşimli hâliyle
(tooltip'li, zaman kaydırıcılı) gömdüğün canlı embed dâhil. Kapatabileceğin bir
yeri yoktur ve unutabileceğin bir adımı da yoktur.

Her coğrafya atıf taşımaz. Kaynağı kamuya açık olan haritalarda panelde böyle
bir satır çıkmaz ve harita da temiz kalır.

Su havzalarının atfı ve kullanım koşulu

Türkiye'nin Su havzaları düzeyinde haritaya "Havza sınırları: HydroSHEDS ©
WWF" satırı basılır. Bu verinin lisansı bizden tam atıf metnini de yayımlamamızı
ister:

This product (Tuvelia) incorporates data from the HydroSHEDS version 1 database
which is © World Wildlife Fund, Inc. (2006-2022) and has been used herein under
license. WWF has not evaluated the data as altered and incorporated within
Tuvelia, and therefore gives no warranty regarding its accuracy, completeness,
currency or suitability for any particular purpose. Portions of the HydroSHEDS
v1 database incorporate data which are the intellectual property rights of ©
USGS (2006-2008), NASA (2000-2005), ESRI (1992-1998), CIAT (2004-2006),
UNEP-WCMC (1993), WWF (2004), Commonwealth of Australia (2007), and Her Royal
Majesty and the British Crown and are used under license. The HydroSHEDS v1
database and more information are available at https://www.hydrosheds.org.
Lehner, B., Verdin, K., Jarvis, A. (2008): New global hydrography derived from
spaceborne elevation data. Eos, Transactions, AGU, 89(10): 93-94. ·
Lehner, B., Grill G. (2013): Global river hydrography and network routing.
Hydrological Processes, 27(15): 2171–2186.

Senin için anlamı: havza haritanı görsel, video ya da gömülü harita olarak
dilediğin gibi — ticari işlerde de — kullanabilirsin; atıf satırı çıktıda kalır.
Haritanın arkasındaki sınır verisini haritadan ayırıp tek başına bir veri
ürünü olarak dağıtmak ya da satmak ise bu lisansın izin vermediği şeydir.

Bu satır, kendi yazdığın Kaynak ve Not alanlarından ayrıdır; onlar
haritanın sol altındaki künyeye girer ve tümüyle senin denetimindedir.

Coğrafyayı değiştirdiğinde verine ne olur

Panelin altındaki not durumu özetler:

Coğrafya değişince veri paneli ham satırları yeni coğrafyaya göre yeniden
eşler; eşleşmeyenler raporda görünür.

Yazdığın veri silinmez — yalnız yeniden eşleştirilir. Ama her coğrafyanın
kendi ad listesi olduğu için düzey değiştirmek eşleşmeyi tümüyle bozabilir:
ülke adlarıyla dolu bir tabloyu il düzeyine geçirirsen satırların hepsi
"Eşleşmedi"ye düşer. Doğru coğrafyaya geri döndüğünde eşleşme de geri gelir.

Eşleşme raporunu okumak ve satırların neden düştüğünü anlamak için
veri ve eşleşme sayfasına bak.