TÜİK'ten veri çekme

TÜİK kaynağı, Türkiye İstatistik Kurumu'nun veri tarayıcısındaki veri
setlerini doğrudan editörüne getirir. Bu sayfa uçtan uca bir içe aktarmayı
anlatır; sonundaki "Sık karşılaşılanlar" bölümü tıkandığın yerde ne yapacağını
söyler.

Lisans: Kaynak gösterilerek serbest kullanım. İçe aktarınca kaynak adı ve
lisans çıktının kaynak satırına kendiliğinden yazılır — elle eklemen gerekmez.

Bu sayfa grafik editörü üzerinden anlatılıyor. Aynı kaynak harita
editöründe de var ve adımlar aynı. Haritada fark önizlemede başlar:
satırların neyi anlattığını sen beyan edersin, tavanlar ve künye alanı da
başkadır. Haritaya özgü olan her şey:
haritada kaynaktan veri.

Adım 1 — Kaynaklar penceresini aç

Editörde sol raydan Kaynaktan veri'ye tıkla. Açılan pencerenin adı
Veri kaynakları. Sol listede kaynaklar iki başlık altında toplanır; TÜİK
Kurum ve kuruluşlar başlığı altında.

Pencerenin üstündeki şerit üç adımı gösterir: Parametre → Boyut → Önizleme.
TÜİK boyut keşfini desteklediği için üç adım da açıktır.

Adım 2 — Veri setinin kimliğini bul

İki yol var.

Katalogda ara. Arama kutusuna bir terim yaz — placeholder sana örnek verir:
ör. nüfus, işgücü, fiyat endeksi. Sonuç satırına tıklayınca kimlik aşağıdaki
alana kendiliğinden dolar. Arama TÜİK kataloğunda yapılır, veri çekilmez.

Elle yaz. Kimliği biliyorsan doğrudan Dataflow kimliği alanına yazabilir
ya da TÜİK Veri Tarayıcısı'ndan bulabilirsin. Biçim ajans,kod,sürüm üçlüsüdür:

TR,DF_KISI_BASI_SERA_GAZ_EMISYON,1.1

Adım 3 — Dönem sayısını seç

Son N dönem alanı kaç dönem çekileceğini belirler. Boş bırakırsan 100
dönem gelir.

TÜİK'te zaman yalnız "son N dönem" ile seçilir; belirli bir yıl listesi vermek
API'de çalışmıyor. Daha dar bir aralık istiyorsan N'i küçült.

Adım 4 — Boyutları daralt

Boyutları getir düğmesi veri setinin boyutlarını ve her boyutun kategori
listesini getirir. Bu adım veri çekmez, yalnız veri setini tarif eder.

Panelde iki canlı sayaç görürsün: kaç kolon ve kaç hücre üretileceği.
Bunlar önemli, çünkü iki ayrı tavan var:

• Kaynak tavanı — 25.000 hücre. Aşarsan TÜİK isteği reddedilir ve şu mesajı
  alırsın: Veri seti N hücre; tavan 25000 — filtre ekleyin, describe ile
  boyutları görün.
• Grafik tavanı — 30 sütun. Bu daha dardır. Aradaki bant çekmeden geçer,
  önizlemede görünür, ama içe aktarmada reddedilir. Panel bunu sen basmadan
  önce uyarır.

⚠ Haritada ikinci tavan başkadır — birimi de sayısı da: harita sütun değil
satır sayar (10.000) ve zaman açıksa 120 dönem sütunu kabul eder.
Yani 30 sütunluk sınır haritada geçerli değildir; aşarsan gördüğün mesaj
"dönüşüm N satır üretti, sınır 10000 — parametrelerle daralt (daha az bölge ya
da daha kısa dönem aralığı)" ya da "kaynak N dönem döndürdü, sınır 120 —
parametrelerle daralt (ör. yıl aralığı)" olur.

Bir boyutta çok değer varsa o boyutta tek bir değer seç; kolon sayısı düşer.

Adım 5 — Çek ve önizle

Veriyi getir düğmesi asıl isteği atar. Önizleme tablosu gelen satır ve kolon
sayısını yazar; altında Footer önizlemesi vardır — içe aktarınca yazılacak
kaynak satırını orada görürsün.

Boş hücreler boş olarak işaretlenir; sıfır olarak yazılmaz. Bu ayrım
korunur: eksik ölçüm ile gerçek sıfır aynı şey değildir.

Adım 6 — İçe aktar

İçe aktar düğmesi veriyi tabloya yazar. Pencere basmadan önce şunu yazar:

İçe aktarma grafiğin verisini ve kaynak bilgisini DEĞİŞTİRİR; geri alınamaz (undo geçmişi sıfırlanır).

Bu uyarı ciddidir: mevcut tablonun üzerine yazılır ve geri alma geçmişi
temizlenir. Önemli bir düzenleme varsa önce onu bitir.

⚠ Haritada uyarı daha kısadır — "İçe aktarma haritanın verisini ve kaynak
bilgisini DEĞİŞTİRİR; geri alınamaz." Parantezli kısım orada yoktur, çünkü
harita editöründe geri alma geçmişi hiç yoktur; üzerine yazılan veri
geri getirilemez.

Sık karşılaşılanlar

"Bu sorgu hiç gözlem döndürmedi"

Girdiğin kodlardan biri o veri setinde bulunmuyor olabilir, ya da seçtiğin
dönemde o kombinasyon için veri yayımlanmamıştır. Kodları ve dönem sayısını
gözden geçir. Boş veriyi yine de içe aktarabilirsin.

Kolon tavanı uyarısı çıkıyor

Veri seti 30'dan çok sütun üretiyor demektir. Adım 4'e dön ve bir boyutta daha
az değer seç. Sayaç kaç kolon üreteceğini basmadan önce söyler.

Zaman imlecini kullanmak istiyorum

İçe aktarma zaman bağlamasını kurmaz. Hangi sütunun zaman olduğunu ve
çözünürlüğünü (yıl/ay/gün) Düzen › Sütun rolleri altından sen beyan
edersin. Bu bilinçli: sütun başlığından çıkarım yapmak, yanlış bir sütunu zaman
sanma riski taşırdı.

Kaynak satırı grafikte görünmüyor

Kaynak anahtarı kapalı olabilir. Metin › Kaynak bölümünden aç. Kaynaklar
penceresi, atıf kapalıyken içe aktarmadan önce seni uyarır ve tek tıkla açmayı
önerir.

⚠ Haritada bu anahtar yoktur ve sorun da farklıdır: harita künyesinde
açma/kapama yoktur, kaynak alanı boşsa yazılmaz. Yeri de başka —
Metin › Künye › Kaynak, bir metin kutusu. Ayrıntı:
haritada kaynaktan veri.