Eurostat'tan veri çekme

Eurostat, Avrupa Birliği'nin istatistik ofisidir; nüfus, ekonomi, çevre, işgücü
gibi alanlarda AB ve üye ülke verileri verir. Veri setleri çok boyutludur:
bir set aynı anda ülke, yaş, cinsiyet ve dönem taşıyabilir — bu yüzden çekmeden
önce daraltmak gerekir.

Lisans: © European Union / Eurostat — kaynak gösterilerek yeniden kullanım
serbest (Decision 2011/833/EU). İçe aktarınca kaynak adı ve lisans çıktının
kaynak satırına kendiliğinden yazılır.

Bu sayfa grafik editörü üzerinden anlatılıyor. Aynı kaynak harita
editöründe de var ve adımlar aynı. Haritada fark önizlemede başlar:
satırların neyi anlattığını sen beyan edersin, tavanlar ve künye alanı da
başkadır. Haritaya özgü olan her şey:
haritada kaynaktan veri.

Adım 1 — Kaynaklar penceresini aç

Editörde sol raydan Kaynaktan veri'ye tıkla. Açılan pencerenin adı
Veri kaynakları. Sol listede kaynaklar iki başlık altında toplanır;
Eurostat Kurum ve kuruluşlar başlığı altında.

Pencerenin üstündeki şerit üç adımı gösterir: Parametre → Boyut → Önizleme.
Bu kaynakta üç adım da açıktır — kaynağın adının yanında yeşil bir boyut
rozeti görürsün. Eurostat, boyut adımının gerçekten kullanıldığı iki kaynaktan
biridir (diğeri TÜİK).

Adım 2 — Veri setinin kodunu bul

Veri seti kodu alanına Eurostat kodunu yaz — placeholder örnek verir:
ör. tps00001.

⚠ Bu kaynakta katalog araması YOKTUR. Kodu Eurostat'ın kendi gezinme
ağacından bulursun; formdaki bağlantı seni oraya götürür
(ec.europa.eu/eurostat/databrowser). Konuya göre dallanan ağaçta ilerler,
veri setinin kodunu kopyalarsın.

Kodu değiştirdiğinde ekrandaki boyut listesi kapanır — çünkü o liste artık
başka bir veri setini anlatıyor olurdu.

Adım 3 — Boyutları getir

Boyutları getir düğmesi veri setinin boyutlarını ve her boyutun kategori
listesini getirir. Bu adım veri çekmez, yalnız veri setini tarif eder.

Panelde iki canlı sayaç görürsün: kaç kolon ve kaç hücre üretileceği.
Bunlar önemli, çünkü iki ayrı tavan var:

• Kaynak tavanı — 25.000 hücre. Aşarsan istek reddedilir ve şu mesajı
  alırsın: Veri seti N hücre; tavan 25000 — filtre ekleyin, describe ile
  boyutları görün.
• Grafik tavanı — 30 sütun. Bu daha dardır. Aradaki bant çekmeden geçer,
  önizlemede görünür, ama içe aktarmada reddedilir. Panel bunu sen basmadan
  önce uyarır.

⚠ Haritada ikinci tavan başkadır — birimi de sayısı da: harita sütun değil satır sayar (10.000) ve zaman açıksa 120 dönem kabul eder.
Yani 30 sütunluk sınır haritada geçerli değildir.

Bir boyutta çok değer varsa o boyutta tek bir değer seç; kolon sayısı düşer.

Boyut tarifi nasıl elde ediliyor — ve neden bazen "veri taşıyan" bir yol

Eurostat'ta "yalnız metadata ver" diye bir istek yoktur; bu ölçüldü ve
denendi (2026-08-24). Bu yüzden tarif iki aşamalı alınır:

1. Önce verisi olmayan bir dönem sorulur (1801 yılı). Kaynak boş bir sonuç
   ama tam boyut listesi döndürür — ölçülen bir sette 9 KB, oysa tek dönemlik
   gerçek veri 670 KB'tı.
2. O yoklama işe yaramazsa (bazı tarihsel ve projeksiyon setlerinde 1801'in de
   verisi var) tek dönemlik küçük bir sorgu yapılır ve tarif oradan okunur.

Panel hangi yolun kullanıldığını yazar. Pratik sonucu şudur: boyutları getirmek
neredeyse her zaman ucuzdur, ama bazı setlerde küçük bir veri isteği anlamına
gelir.

Adım 4 — Dönem seç: son N dönem ya da aralık

İki mod var ve aynı anda yalnız biri kullanılabilir — kaynağın kuralı.
Form bunu ekranda aynalar: birini doldurduğunda diğeri devre dışı olur
(gizlenmez) ve yanında kısa bir açıklama çıkar. Moddan çıkmak için Temizle.

• Son N dönem — boş bırakırsan tüm dönemler gelir.
• Başlangıç dönemi / Bitiş dönemi — Eurostat'ın dönem biçiminde:
  2015 ya da 2015-Q1.

⚠ Son N dönem 1'den büyükse tablonun şekli değişir: dönemler kategori
eksenine geçer ve diğer boyut serileşir. Geniş bir veri setinde bu, kolon
sayısını hızla artırır ve sütun tavanına takılmana yol açabilir. Sayaç bunu
sen çekmeden önce gösterir.

Adım 5 — Çek ve önizle

Veriyi getir düğmesi asıl isteği atar. Önizleme tablosu gelen satır ve kolon
sayısını yazar; altında Footer önizlemesi vardır — içe aktarınca yazılacak
kaynak satırını orada görürsün.

Boş hücreler boş olarak işaretlenir; sıfır olarak yazılmaz. Eurostat
setlerinde bu sık görülür: bir ülkenin bazı dönemlerde ölçümü yoktur.

Kod yanlışsa ya da filtre geçersizse kaynağın kendi açıklaması aynen gösterilir
— genel bir "istek başarısız" mesajı değil, Eurostat'ın söylediği şey.

Adım 6 — İçe aktar

İçe aktar düğmesi veriyi tabloya yazar. Pencere basmadan önce şunu yazar:

İçe aktarma grafiğin verisini ve kaynak bilgisini DEĞİŞTİRİR; geri alınamaz (undo geçmişi sıfırlanır).

Bu uyarı ciddidir: mevcut tablonun üzerine yazılır ve geri alma geçmişi
temizlenir. Önemli bir düzenleme varsa önce onu bitir.

⚠ Haritada uyarı daha kısadır — "İçe aktarma haritanın verisini ve kaynak
bilgisini DEĞİŞTİRİR; geri alınamaz." Parantezli kısım orada yoktur, çünkü
harita editöründe geri alma geçmişi hiç yoktur.

Sık karşılaşılanlar

Kolon tavanı uyarısı çıkıyor

Veri seti 30'dan çok sütun üretiyor demektir. Adım 3'e dön ve bir boyutta daha
az değer seç; ya da Son N dönem'i 1'e indir — dönem sayısı 1'ken dönemler
kategori eksenine geçmez ve kolon sayısı düşer.

Kod bulamıyorum

Eurostat kodları tps00001, demo_pjan gibi kısa dizelerdir ve yalnız
gezinme ağacından bulunur; bu kaynakta arama kutusu yoktur. Data Browser'da
konuyu bulup veri setine gir, kod başlıkta ve adreste görünür.

Haritaya aktaracağım

Bu kaynak haritaya çok uygundur: geo boyutu ülke/bölge kodları taşır ve
harita bunları çözer. Dönemi tek değere kıstırırsan tablo bölge başına tek
satır olur — haritanın en rahat okuduğu şekil budur. Ayrıntı:
haritada kaynaktan veri.

Zaman imlecini kullanmak istiyorum

İçe aktarma zaman bağlamasını kurmaz. Hangi sütunun zaman olduğunu ve
çözünürlüğünü Düzen › Sütun rolleri altından sen beyan edersin. Eurostat
dönemleri yıl, çeyrek ya da ay olabilir; çözünürlüğü ona göre seç.

Kaynak satırı grafikte görünmüyor

Kaynak anahtarı kapalı olabilir. Metin › Kaynak bölümünden aç. Kaynaklar
penceresi, atıf kapalıyken içe aktarmadan önce seni uyarır ve tek tıkla açmayı
önerir.