FRED'den veri çekme

FRED (Federal Reserve Economic Data), St. Louis Fed'in ekonomik zaman serisi
arşividir: işsizlik, GSYİH, faiz, enflasyon, emtia fiyatları — ağırlıkla ABD,
ama dünya serileri de var.

Bu kaynak listedeki tek onay kapılı kaynaktır. Sebebi kaynağın kendi
kullanım şartlarıdır ve aşağıda tam olarak anlatılıyor.

Bu sayfa grafik editörü üzerinden anlatılıyor. Aynı kaynak harita
editöründe de var ve adımlar aynı. Haritada fark önizlemede başlar:
satırların neyi anlattığını sen beyan edersin, tavanlar ve künye alanı da
başkadır. Haritaya özgü olan her şey:
haritada kaynaktan veri.

Adım 1 — Kaynaklar penceresini aç

Editörde sol raydan Kaynaktan veri'ye tıkla. Açılan pencerenin adı
Veri kaynakları. Sol listede kaynaklar iki başlık altında toplanır;
FRED (St. Louis Fed) Kurum ve kuruluşlar başlığı altında.

Pencerenin üstündeki şerit üç adımı gösterir: Parametre → Boyut → Önizleme.
Bu kaynakta Boyut adımı üstü çizilidir — seriyi kimliğiyle seçersin,
keşfedilecek bir boyut yoktur. ⚠ Ama katalog araması vardır: boyut keşfi
olmaması, arama olmaması demek değil. Bu ikisi ayrı yeteneklerdir.

Adım 2 — Şartları bir kez onayla

Kaynağı ilk açtığında form yerine bir onay ekranı görürsün. Bu bir uyarı
şeridi değil: onaylamadan form hiç çizilmez, yani parametre bile
giremezsin.

Ekranda üç şey yazar:

• Bu kaynağı kullanarak FRED® API Kullanım Şartları'na bağlı olmayı kabul
  etmiş olursun (bağlantı verilir).
• Bazı seriler üçüncü tarafların telifli verisidir — bunlar aramada işaretlenir
  ve bu kaynak üzerinden içe aktarılamaz.
• Veri "olduğu gibi" sunulur; St. Louis Fed doğruluk garantisi vermez.

Düğme: Şartları okudum, kabul ediyorum.

⚠ Bu onay bir kezdir. Hesabına zaman damgasıyla kaydedilir; bir daha aynı
ekranı görmezsin. Her grafikte, her çekimde tekrar onaylaman gerekmez.

Kabul ettikten sonra form açılır ve üstünde küçük bir satır kalıcı olarak durur:

This product uses the FRED® API but is not endorsed or certified by the Federal Reserve Bank of St. Louis.

Bu cümle kaynağın zorunlu kıldığı ibaredir; kısaltılamaz ve künyeye de
aynen girer.

Adım 3 — Seriyi bul

Katalogda ara alanına bir terim yaz — placeholder örnek verir:
ör. unemployment, gdp, gold price. Sonuç satırına tıklayınca kimlik aşağıdaki
listeye eklenir. Arama katalogda yapılır, veri çekilmez.

⚠ Arama yalnız İngilizce çalışır — FRED kataloğu İngilizcedir. Türkçe terim
sonuç vermez.

Kimliği biliyorsan doğrudan Seri kimlikleri alanına yazabilirsin, virgülle
ayırarak. Bir çekimde seri tavanı 5'tir.

⚠ Tavan neden 5? Bu kaynak seri başına iki istek atar (önce serinin
tanımı, sonra gözlemler). Beş seri on istek demektir ve kaynağın dakikalık
sınırının altında kalır. Diğer bazı kaynaklarda tavan daha yüksektir; fark
bilinçlidir, keyfî değil.

Adım 4 — Telifli serileri tanı

FRED'in bazı serileri üçüncü tarafların telifli verisidir. Bunlar arama
sonucunda ✗ telifli seri — sahibinden izin gerekir rozetiyle işaretlenir.

Böyle bir seriyi yine de içe aktarmayı denersen gözlem isteği hiç atılmadan
reddedilirsin:

'SP500' (S&P 500) üçüncü tarafın TELİFLİ serisi — FRED kullanım şartları sahibinden izin ister; bu kaynak üzerinden içe aktarılamaz. Telifsiz bir alternatif için aramayı kullanın.

⚠ Bu engel bizim tarafımızdadır, kaynağın tarafında değil — kaynak o
gözlemleri teknik olarak verir. Kullanım şartları izin gerektirdiği için içe
aktarma yolu kapatılmıştır. Aynı konuda telifsiz bir seri aramak çoğu zaman
mümkündür.

Adım 5 — Tarih aralığını seç

Başlangıç ve Bitiş alanları yyyy-aa-gg biçiminde ve isteğe bağlıdır.
Boş bırakırsan son 10 yıl gelir (bitiş boşsa bugün).

Bu varsayılan bilinçli: FRED'de yıllık seriler yaygındır ve daha kısa bir
pencere onları birkaç noktaya düşürürdü. Günlük bir seride on yıl yaklaşık
2.600 satırdır.

Adım 6 — Çek ve önizle

Veriyi getir düğmesi asıl isteği atar. Önizleme tablosu gelen satır ve kolon
sayısını yazar; altında Footer önizlemesi vardır — içe aktarınca yazılacak
kaynak satırını orada görürsün.

Tablonun ilk kolonu tarih, sonraki her kolon bir seridir.

Boş hücreler boş olarak işaretlenir; sıfır olarak yazılmaz. Farklı
sıklıktaki serileri birlikte istersen (günlük faiz + aylık enflasyon) seyrek
olanın çoğu satırı boş kalır — bu doğrudur, o günlerde ölçüm yoktur.

Adım 7 — İçe aktar

İçe aktar düğmesi veriyi tabloya yazar. Pencere basmadan önce şunu yazar:

İçe aktarma grafiğin verisini ve kaynak bilgisini DEĞİŞTİRİR; geri alınamaz (undo geçmişi sıfırlanır).

Bu uyarı ciddidir: mevcut tablonun üzerine yazılır ve geri alma geçmişi
temizlenir. Önemli bir düzenleme varsa önce onu bitir.

⚠ Haritada uyarı daha kısadır — "İçe aktarma haritanın verisini ve kaynak
bilgisini DEĞİŞTİRİR; geri alınamaz." Parantezli kısım orada yoktur, çünkü
harita editöründe geri alma geçmişi hiç yoktur.

Sık karşılaşılanlar

Onay ekranını yeniden görmek istiyorum

Onay hesabına kaydedilir ve bir daha sorulmaz. Şartların metnine her zaman
formun üstündeki bağlantıdan ulaşabilirsin.

Aradığım seriyi bulamıyorum

Terimi İngilizce dene — katalog İngilizcedir. unemployment, inflation,
interest rate, oil price gibi. Kimliği fred.stlouisfed.org üzerinde
bulduysan doğrudan yazabilirsin.

Aynı grafikte çok seri istiyorum

Tavan beş seridir. Daha fazlasına ihtiyacın varsa iki ayrı çekim yapıp
tabloları elle birleştirmen gerekir; içe aktarma mevcut tablonun üzerine
yazdığı için ikinci çekim birincisini siler.

Haritaya aktaracağım, tavanlar aynı mı

Hayır. Haritada birim de sayı da başkadır: harita sütun değil satır sayar (10.000) ve zaman açıksa 120 dönem kabul eder.
Ayrıca bu kaynağın şekli haritaya doğrudan uymaz — FRED serileri bölge değil
tarih taşır. Ayrıntı: haritada kaynaktan veri.

Zaman imlecini kullanmak istiyorum

İçe aktarma zaman bağlamasını kurmaz. Hangi sütunun zaman olduğunu ve
çözünürlüğünü Düzen › Sütun rolleri altından sen beyan edersin. Bu kaynakta
zaman sütunu tarih kolonudur; çözünürlük serinin kendi sıklığıdır.

Kaynak satırı grafikte görünmüyor

Kaynak anahtarı kapalı olabilir. Metin › Kaynak bölümünden aç. Kaynaklar
penceresi, atıf kapalıyken içe aktarmadan önce seni uyarır ve tek tıkla açmayı
önerir.