Dünya Bankası (WDI)'den veri çekme

Dünya Bankası'nın World Development Indicators derlemesi; GSYİH, nüfus,
eğitim, sağlık, çevre gibi alanlarda ülke-yıl göstergeleri verir.

Bu, listedeki en pürüzsüz kaynaktır: anahtar istemez, onay kapısı yoktur ve
lisansı nettir — CC BY 4.0. İçe aktarınca kaynak adı ve lisans çıktının
kaynak satırına kendiliğinden yazılır.

Bu sayfa grafik editörü üzerinden anlatılıyor. Aynı kaynak harita
editöründe de var ve adımlar aynı. Haritada fark önizlemede başlar:
satırların neyi anlattığını sen beyan edersin, tavanlar ve künye alanı da
başkadır. Haritaya özgü olan her şey:
haritada kaynaktan veri.

Adım 1 — Kaynaklar penceresini aç

Editörde sol raydan Kaynaktan veri'ye tıkla. Açılan pencerenin adı
Veri kaynakları. Sol listede kaynaklar iki başlık altında toplanır;
Dünya Bankası (WDI) Kurum ve kuruluşlar başlığı altında.

Pencerenin üstündeki şerit üç adımı gösterir: Parametre → Boyut → Önizleme.
⚠ Bu kaynakta Boyut adımı üstü çizili değildir — kaynak boyut keşfini
destekliyor. Kaynağın adının yanında da yeşil bir boyut rozeti görürsün.
Buradaki "boyut", çekebileceğin ülke ve bölge listesidir; adım açıldığında
onu salt-okunur olarak görürsün, ama pratikte listeyi Adım 3'teki arama
kutusundan kullanırsın.

Adım 2 — Göstergeyi bul

Katalogda ara alanına bir terim yaz — placeholder örnek verir:
ör. gsyih, population, CO2. Sonuç satırına tıklayınca kimlik aşağıdaki
Gösterge kimliği alanına dolar. Arama katalogda yapılır, veri çekilmez.

Katalog WDI çekirdeği ile sınırlıdır: 1.498 gösterge (ölçüldü 2026-08-29).
Dünya Bankası'nın tüm evreni 29.544 göstergedir, ama bu kaynak bilerek yalnız
çekirdeği açar — orada lisans net ve veri kalitesi tutarlıdır.

⚠ Türkçe arama kısmen çalışır. Göstergelerin yalnız %4'ünün (1.498'in
59'u) Türkçe adı var. Türkçe bir terim yazarsan yalnız o 59 gösterge içinde
aranır; İngilizce terim hepsinde arar. Bulamadığında İngilizce dene —
population, emissions, enrollment gibi.

Kimliği biliyorsan doğrudan yazabilirsin (ör. SP.POP.TOTL) ya da
data.worldbank.org adresindeki gösterge sayfasının adresinden alabilirsin.

Adım 3 — Ülkeleri seç

Form ülke listesini kaynaktan yükler ("Ülke listesi yükleniyor…") ve
aranabilir bir seçici gösterir. Ülke ara… kutusuna Türkçe ya da İngilizce
yazabilirsin; kod da çalışır.

Listede ülkelerin yanında bölge ve grup kayıtları da vardır ve
— bölge/grup diye işaretlidir: WLD (Dünya), EUU (Avrupa Birliği) gibi.
Bunlar geçerli seçimlerdir; bir ülkeyi bölgesiyle karşılaştırmak isteyen için
en kısa yol budur.

Seçtiklerin Ülke / bölge kodları alanına ISO3 olarak dolar:

TUR, DEU, WLD

Bir çekimde ülke tavanı 10'dur. Her ülke tabloda bir sütun olur; on ülke
seçtiğinde tablo on bir sütuna çıkar, yani grafiğin sütun tavanına bu kaynakta
çarpman pratikte mümkün değildir.

Adım 4 — Yıl aralığını daralt

Başlangıç yılı ve Bitiş yılı isteğe bağlıdır. Boş bırakırsan kaydın
tamamı gelir.

Bu daraltma kaynağın kendisinde yapılır, sonradan kırpma değildir — yani
dar bir aralık seçmek isteği de küçültür.

Adım 5 — Çek ve önizle

Veriyi getir düğmesi asıl isteği atar. Önizleme tablosu gelen satır ve kolon
sayısını yazar; altında Footer önizlemesi vardır — içe aktarınca yazılacak
kaynak satırını orada görürsün.

Tablonun ilk kolonu yıl, sonraki her kolon bir ülke ya da bölgedir.

Boş hücreler boş olarak işaretlenir; sıfır olarak yazılmaz. Kalkınma
göstergelerinde bu sık görülür: bir ülkenin bazı yıllarda ölçümü yoktur ve bu,
değerin sıfır olduğu anlamına gelmez.

⚠ Yanlış bir kimlik yazarsan kaynak "başarılı" gibi cevap verir — bu ölçüldü
(2026-08-29): Dünya Bankası hatalı gösterge ya da ülke kodunda da normal bir
yanıt döndürüyor, hata gövdenin içinde saklı. İçe aktarma bunu ayırt eder ve
sana anlaşılır bir hata gösterir; sessiz boş tablo almazsın.

Adım 6 — İçe aktar

İçe aktar düğmesi veriyi tabloya yazar. Pencere basmadan önce şunu yazar:

İçe aktarma grafiğin verisini ve kaynak bilgisini DEĞİŞTİRİR; geri alınamaz (undo geçmişi sıfırlanır).

Bu uyarı ciddidir: mevcut tablonun üzerine yazılır ve geri alma geçmişi
temizlenir. Önemli bir düzenleme varsa önce onu bitir.

⚠ Haritada uyarı daha kısadır — "İçe aktarma haritanın verisini ve kaynak
bilgisini DEĞİŞTİRİR; geri alınamaz." Parantezli kısım orada yoktur, çünkü
harita editöründe geri alma geçmişi hiç yoktur.

Sık karşılaşılanlar

Aradığım göstergeyi bulamıyorum

İki ihtimal var. Birincisi dil: Türkçe terim yalnız 59 gösterge içinde arar,
İngilizce dene. İkincisi kapsam: bu kaynak WDI çekirdeğini açar, Dünya
Bankası'nın tüm koleksiyonunu değil. Gösterge çekirdekte yoksa buradan
gelmez.

Bir ülkeyi dünya ortalamasıyla karşılaştırmak istiyorum

Ülke listesine WLD ekle — Dünya toplamı/ortalaması bir "ülke" gibi seçilir ve
tabloda kendi sütununu alır. Aynı şekilde EUU (AB) ve diğer bölge kodları da
kullanılabilir; listede — bölge/grup diye işaretlidirler.

Haritaya aktaracağım, tavanlar aynı mı

Hayır. Haritada birim de sayı da başkadır: harita sütun değil satır sayar (10.000) ve zaman açıksa 120 dönem kabul eder.
Bu kaynağın ülke-yıl şekli haritaya uygundur — ülke kodları bölge olarak
çözülür — ama satırların neyi anlattığını orada sen beyan edersin. Ayrıntı:
haritada kaynaktan veri.

Zaman imlecini kullanmak istiyorum

İçe aktarma zaman bağlamasını kurmaz. Hangi sütunun zaman olduğunu ve
çözünürlüğünü Düzen › Sütun rolleri altından sen beyan edersin. Bu kaynakta
zaman sütunu yıldır.

Kaynak satırı grafikte görünmüyor

Kaynak anahtarı kapalı olabilir. Metin › Kaynak bölümünden aç. Kaynaklar
penceresi, atıf kapalıyken içe aktarmadan önce seni uyarır ve tek tıkla açmayı
önerir.