Veri: TÜİK · Grafik: TuveliaKovalanan tek hane
Orta Vadeli Program 2027–2029: enflasyonda tek hane bir kez daha ileri kaydı, programa ilk kez “ekonomik güvenlik” başlığı girdi
Türkiye'nin üç yıllık ekonomi yol haritası 6 Eylül 2026'da açıklandı. Bu sayfa programın hedeflerini resmî belgelerden, gerçekleşmeleri TÜİK verisinden okuyor: hedefler nereye kaydı, rakamlar ne söylüyor, yeni başlık neyi kapsıyor. Her rakamın kaynağı sayfanın sonunda.
Tuvelia veri hikâyesi · 11 Eylül 2026 · 4 dk okuma
Her eylül yeniden
Her eylül Ankara, önümüzdeki üç yılın ekonomisini yeniden yazar.
Bu eylül açıklanan programın iki haberi var: enflasyonda tek haneye iniş bir yıl daha ötelendi ve programa ilk kez “ekonomik güvenlik ve dayanıklılık” başlığı girdi.
Orta Vadeli Program üç yılı kapsar ama her yıl yenilenir: yeni program, bir öncekinin son iki yılını yeniden yazar ve sonuna bir yıl ekler.
Bu yüzden bir OVP'yi okumanın en iyi yolu, onu bir önceki programla yan yana okumaktır.
Yaşanan
Aşağı kaydırdıkça TÜİK'in yıllık enflasyon serisi ay ay ilerliyor. Zirve Ekim 2022: yüzde 85,51; ikinci tepe Mayıs 2024: yüzde 75,45. Aralık 2025'te oran yüzde 30,89'du.
2026'da ise düşüş durdu. Yıllık oran, geçen yılki programın öngördüğü yolun çok üstünde, yüzde 30 ile 33 arasında gidip geldi.
Mayıs, yılın en yüksek okumasıydı.
Program bu tabloyla açıklandı.
Yıl sonu rakamlarıyla tablo daha sade: 2022 ve 2023'te yüzde 64–65, 2024'te 44,4, 2025'te 30,9.
Gölgeli alandakiler gerçekleşme değil: 2026 için programın tahmini, 2027–2029 için hedefleri. Program enflasyonun 2027'de yüzde 21'e, 2028'de 13,5'e ve 2029'da yüzde 9'a inmesini hedefliyor.
Kovalanan tek hane
Aşağı kaydırın: son beş programın enflasyon yolu, açıklandıkları eylüle göre sırayla üst üste biniyor. Her programda enflasyonun tek haneye ilk ineceği yıl:
- Eylül 2022: 2025
- Eylül 2023: 2026
- Eylül 2024: 2026
- Eylül 2025: 2027
- Eylül 2026: 2029
Aynı yıl için yapılan her yeni tahmin bir öncekinden yüksek çıktı. 2026 için beklenti üç programda yüzde 8,5'ten 28,4'e yükseldi.
Son revizyonu yıl yıl görmek için geçen eylülün programını bu eylülünkiyle karşılaştıralım.
2026 için beklenti yüzde 16'dan 28,4'e, 2027 hedefi 9'dan 21'e, 2028 hedefi 8'den 13,5'e çıktı.
Revizyon yalnız enflasyonda değil. Bu tablo, geçen eylülün programının dönem sonu için, yani 2028 için çizdiği hedefler…
…bu da bu eylülün 2029 hedefleri. Dönem sonu bir yıl ileri kaydı; enflasyon hedefi yüzde 8'den 9'a, cari açık hedefi yüzde 1'den 1,6'ya yükseldi.
Buna karşılık işsizlik hedefi 7,8'den 7,6'ya indi, kişi başına millî gelir hedefi dolar cinsinden 20.987'den 25 bine çıktı.
Büyüme, iş, denge
Büyümede tablo daha az değişti. 2025'te yüzde 3,7 büyüyen ekonominin 2026'yı yüzde 3,3 ile kapatması bekleniyor; geçen yılki program bu yıl için 3,8 öngörüyordu.
Yeni program büyümenin 2027'de 4,2'ye, 2028'de 4,6'ya ve 2029'da yüzde 5'e çıkmasını hedefliyor. Programa göre bu patika talebe değil, verimlilik ve yatırıma dayanacak.
İşsizlik oranı 2025'te yüzde 8,3'e inmişti. Program oranın her yıl biraz daha düşerek 2029'da yüzde 7,6 olmasını öngörüyor. Geçen yılki programın 2028 hedefi 7,8'di.
Dış dengede 2026 bir sapma yılı: enerji ve ithal girdi fiyatlarındaki yükseliş, cari açığın millî gelire oranını yüzde 1,9'dan 2,6'ya çıkarıyor. Program oranın 2029'a kadar yüzde 1,6'ya gerilemesini bekliyor.
Bütçe açığı ise 2027'de yüzde 3,5 ile zirve yapıp dönem sonunda yüzde 2,8'e inecek.
25 bin dolar haritada
Program, dönem sonunda kişi başına millî gelirin 25 bin dolara çıkmasını hedefliyor. Ama bu ortalama ülkenin her yerinde aynı yerden başlamıyor.
Haritada TÜİK'in il bazındaki son verisi var: 2024'te kişi başına GSYH. Türkiye ortalaması 15.325 dolar.
Eşiğe en yakın üç il İstanbul (24.452 $), Kocaeli (24.031 $) ve Ankara (24.031 $). 2024 itibarıyla 81 ilin hiçbiri 25 bin doları aşmıyordu.
Listenin öbür ucunda Şanlıurfa (5.731 $), Ağrı (5.930 $) ve Van (6.185 $) var. En yüksek ile en düşük il arasındaki fark dört kattan fazla.
İl verisi 2024 yılına ve kişi başına GSYH'ya ait; programın hedefi ulusal ortalamadır ve 2029 dolarıyla ifade edilir. Karşılaştırma yön gösterir, birebir değildir.
Yeni başlık: ekonomik güvenlik
Orta Vadeli Programlar bugüne kadar büyüme, istihdam, enflasyon ve kamu maliyesi başlıkları etrafında kurulurdu. 2027–2029 programı bunlara ilk kez ekonomik güvenlik ve dayanıklılık başlığını ekliyor.
SETAV'dan Harun Türker Kara'ya göre bu, programın en dikkat çekici yeniliği: istikrar artık yalnız enflasyon ve büyümeyle değil; rezervler, risk primi, cari açığın niteliği, enerji bağımlılığı ve ihracatın teknoloji yapısıyla da tanımlanıyor.
Başlığın altında ne var?
Programın basın duyurusu kapsamı altı alanda topluyor:
Dayanıklılığın göstergeleri
Program kavramın arkasındaki kanıtı finansal göstergelerde arıyor. Basın duyurusunun öne çıkardığı beş rakam — yana kaydırarak gezebilirsiniz:
Neyi izlemeli?
Programın tuttuğu ya da tutmadığı, önümüzdeki aylarda üç yerden okunacak:
- Aylık enflasyonun gidişi. Yıl sonu için öngörülen yüzde 28,4, yılın geri kalanında belirgin bir düşüş gerektiriyor; Ağustos'ta yıllık oran yüzde 31,51'di.
- Enerji fiyatları ve cari denge. 2026'daki sapmanın geçici olduğu varsayımı, dış denge patikasının temeli.
- Bütçe. Açığın 2027'de yüzde 3,5'e çıkıp sonra gerilemesi bekleniyor; harcama disiplini bu dönüşün koşulu.
Programın ilk yılına ait somut tedbirler, 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda ayrıntılandırılacak.
Son söz
Tek hane dört yıldır iki-üç yıl ötede duruyor.
Bu program onu 2029'a koydu ve yanına ilk kez bir güvenlik çerçevesi ekledi. Hangisinin daha kalıcı olduğunu önümüzdeki eylüller gösterecek.